آثار معماری این دوره که به شیوه معماری پارسی بوده است عبارتند از  

پاسارگاد یا شهر مادر سلیمان بین راه شیراز و اصفهان قرار دارد و کلا باغی بوده شامل چندین بنا دو کاخ با طرح کاملا ایرانی که شامل تالار وسیع و دو عنصر شبیه ایوان در دو طرف ان دارد  

نقشه کل شبیه به حرف H لاتین است کاخ شرقی این مجموعه به دروازه پاسارگاد در حدود شرقی این کاخ تنها یک جرز سنگی باقی مانده که بر آن نقش برجسته ی معروف به نقش انسان چهار بال حجاری شده است  

کاخ دروزاه دروازه پاسارگاد در حدود شرقی محوطه اصلی پاسارگاد قرار دارد و شامل یک تالار ستوندار با نقشه چهار ضلعی با 8 ردیف ستون است در یکی از چارچوبهای دروازه یک نقش برجستهی مشهور از یک پیکر انسان مانند که دارای بال است دیده می شود این طرح که تنها نقش باقی مانده در کاخ دروازه هاست مردی را نشان می دهد که ریش انبوه و چهار بال دارد بعضی آن را به کوروش کبیر تعبیر کرده اند این نقش قدیمی ترین حجاری از دوران هخامنشی است که تا کنون یافت شده است  

تل تخت این دژ که صفه ی بزرگی مشرف به تمام کاخها و باغهای پیرامون خود دارد در پاسارگاد بروی تپه ای 50 متری قرار گرفته و بقایای سنگی بزرگ آن قابل ملاحظه است صفه تل تخت در آغاز توسط کوروش برای احداث مجموعه ای همچون تخت جمشید در نظر گرفته شده بود ولی پس از مرگ کوروش مکان احداث مجموعه پارسته (تخت جمشید)به محل کنونی تخت جمشید انتقال یافت و به حکم داریوش تل تخت حکم یک دژ نگهبانی به خود گرفت دیوید استروناخ برای تل تخت که به تخت سلیمان نیز مشهور است چهار دوره معماری در نظر گرفته است یا بنای تخت سلیمان در آذربایجان که مربوط به دوره ساسانیان می باشد اشتباه نشود  

آرامگاه کوروش  

مقبره کوروش در دشت مرغاب و دهکده مادر سلیمان (پاسارگاد)قرار دارد و قدمت آن به 2500 سال می رسد صفه پلکان که اتاقک آرامگاه بر سطح آن قرار گرفته با زیگورات (زکوره)مثل زیگورات چغازنبیل قابل قیاس است این ساختمان سنگی شبیه بناهای شیوه کلاسیک در معماری یونان باستان است  

آرامگاه کوروش که به نام قبر مادر سلیمان نیز شهرت دارد بنایی است چهار ضلعی که روی صفه شش طقه از سنگ استوار شده به طوری که آرامگاه شکل یک هرم را پیدا کرده است بلندی آرامگاه از پایه صفه تا انتهای خرپشته ی مثلثی بام حدود 11 متر است